• Oct 30, 2025

దేశ రాజధాని ఢిల్లీ మళ్లీ తీవ్రమైన వాయు కాలుష్య సమస్యతో పోరాడుతోంది. ఈ నేపథ్యంతో, ఢిల్లీ ప్రభుత్వం మొదటిసారిగా “క్లౌడ్ సీడింగ్” (Cloud Seeding) పద్ధతిని ప్రయోగాత్మకంగా ప్రారంభించింది. దీని ద్వారా కృత్రిమంగా వర్షాన్ని సృష్టించి, గాలిలోని ధూళి కణాలు మరియు పొగను తగ్గించాలనే లక్ష్యం.

ఢిల్లీలో ప్రస్తుత AQI (Air Quality Index) 400 కు పైగా నమోదవడంతో, గాలి నాణ్యత “Hazardous” స్థాయికి చేరుకుంది. ఈ పరిస్థితిని ఎదుర్కోవడానికి ప్రభుత్వం IIT Kanpur శాస్త్రవేత్తలతో కలిసి ఈ ప్రాజెక్టును అమలు చేస్తోంది.

క్లౌడ్ సీడింగ్ అంటే ఏమిటి?
ఇది ఒక శాస్త్రీయ ప్రక్రియ — దీనిలో వెండి అయోడైడ్ (Silver Iodide), పొటాషియం అయోడైడ్ వంటి రసాయనాలను మేఘాల్లోకి పంపించి, వాటి ద్వారా వర్షం కురిసేలా చేస్తారు. ఈ విధానం గాలిలో ఉన్న కాలుష్య కణాలను వర్ష జలంతో కడిగి వాతావరణాన్ని శుద్ధి చేయడంలో సహాయపడుతుంది.

ఢిల్లీ పర్యావరణ శాఖ మంత్రి గోపాల్ రాయ్ మాట్లాడుతూ:

“ప్రతి శీతాకాలంలో ఢిల్లీలో పొగమంచు, వాహన కాలుష్యం, పంట అవశేష దహనం వల్ల గాలి దూషణ పెరుగుతుంది. క్లౌడ్ సీడింగ్ ద్వారా గాలి నాణ్యతను కనీసం కొంత మెరుగుపరచగలమని ఆశిస్తున్నాం.”

ఈ ప్రయోగంలో రెండు చిన్న విమానాలు మరియు IIT Kanpur వాతావరణ ల్యాబ్ పరికరాలు ఉపయోగించబడ్డాయి. మేఘాల సాంద్రత 65% కంటే ఎక్కువగా ఉన్న ప్రాంతాల్లో మాత్రమే సీడింగ్ చేయబడుతుంది.

శాస్త్రవేత్తల అభిప్రాయం:

• ఇది తాత్కాలిక పరిష్కారం మాత్రమే, అయితే అత్యవసర పరిస్థితుల్లో వాయు దూషణను 20–30% వరకు తగ్గించే సామర్థ్యం ఉంది.

• దీర్ఘకాలికంగా పరిశ్రమ ఉద్గారాల నియంత్రణ, పర్యావరణ చట్టాల అమలు మరియు వాహన కాలుష్య నియంత్రణ చర్యలే ప్రధాన పరిష్కారమని వారు సూచిస్తున్నారు.

ప్రజల స్పందన:
పలు పౌరులు ఈ చర్యను స్వాగతించగా, మరికొందరు “ప్రతిసారి తాత్కాలిక పరిష్కారం కాకుండా స్థిరమైన పర్యావరణ విధానాలు కావాలి” అని వ్యాఖ్యానిస్తున్నారు.

🌧️ క్లౌడ్ సీడింగ్ ప్రయోజనాలు:

• గాలి నాణ్యతలో తాత్కాలిక మెరుగుదల

• దుమ్ము, పొగ, కాలుష్య కణాల తగ్గింపు

• వర్షాభావ ప్రాంతాల్లో నీటి లభ్యత పెరుగుదల

⚠️ సవాళ్లు:

• ప్రకృతి పరిస్థితులపై ఆధారపడటం (మేఘాల లభ్యత అవసరం)

• ఖర్చుతో కూడుకున్న విధానం

• ప్రభావం తాత్కాలికం మాత్రమే

సారాంశం:
ఢిల్లీలో క్లౌడ్ సీడింగ్ ప్రాజెక్ట్ భారతదేశంలో వాయు కాలుష్యాన్ని నియంత్రించడానికి మొదటి పెద్ద శాస్త్రీయ ప్రయోగంగా నిలవనుంది. ఇది విజయవంతమైతే, హైదరాబాదు, లక్నో, పట్నా వంటి కాలుష్య భారిన పడిన నగరాల్లో కూడా అమలు చేసే అవకాశం ఉంది.